همیشه "خواستن"، "توانستن" نیست

 

 

در روان شناسی از "انگیزه" به عنوان موتور رفتار یاد می‌شود به این معنا كه آدمی برای ایجاد هرنوع رفتاری نیازمند بهره‌مندی از انگیزه برای انجام آن رفتار است . به همین دلیل در مكاتب روانشناختی بر ایجاد انگیزه به عنوان عاملی مهم برای تغییرات رفتاری وشخصیتی تاكید می‌شود.

اهمیت ایجاد انگیزه تا اندازه‌ای بالا رفته است كه گاهی اوقات به یك اغراق و یا در برخی موارد امری غیرممكن تبدیل می‌شود .به عبارت دیگر گاهی اوقات آن‌چنان به انگیزه و خواستن آدمی برای ایجاد یك تغییر تاكید می‌شود كه این خواستن و انگیزه تنها و تنها عامل تغییر برشمرده می‌شود و از دل این برداشت نادرست  عباراتی هم چون "خواستن ،توانستن است"پدید می‌آید. در این كه دربرخی موارد، در مورد برخی افراد و در برخی شرایط "خواستن"  موجب "توانستن" می‌شود  تردیدی نیست.مثل فردی كه در سنین بالا شروع به آموختن یك مهارت یا یك یا چند موضوع  علمی می‌كند و در ظاهر موفق هم می‌شود اما آیا تنها و تنها به دلیل خواستن هر چیزی ما می‌توانیم به آن برسیم؟به عنوان مثال مردی 50 ساله كه آزمایشات پزشكی نشان از بیماری‌های گوناگون او دارد یا خانمی میانسال كه اضافه وزن زیادی پیدا كرده است اما این افراد در اثر خواستن سلامت خود، به ورزش روی می‌آورند و با انگیزه‌ی بالا شروع به فعالیت‌های ورز‌شی می‌كنند و پس از مدتی به سلامت و وزن مناسب می‌رسند.آیا این تغییر امكان‌پذیر است؟ یقینا جواب مثبت خواهد بود و چنین مواردی را در مورد خود و اطرافیان سراغ داریم اما اگر این آقا و خانم در سنین میانسالی بدون سوابق ورزشی حرفه‌ای صرفاً براساس ضرب المثل "خواستن توانستن است" بخواهند با تمرین به مسابقات المپیك راه پیدا كنند آیا امكان‌پذیر است؟ المپیك جایگاه حضور جوانان ورزشكار حرفه‌ای است كه سالیان سال از كودكی و نوجوانی زیر نظر مربیا‌ن حرفه‌ای به تمرین پرداخته‌اند و با این حال  عده‌ی زیادی از آنان به المپیك راه نمی‌یابند تا چه رسد كه یك فرد معمولی در 50 سالگی تازه به ورزش روی آورد.

بنا براین بدون آ‌ن كه به طور مطلق نقش خواستن و انگیزه را نفی كنیم - كه امری اثبات شده است- اما آن چه كه رد می شود مطلق‌انگاری اثر انگیزش است .پس "خواستن" در برخی موارد، برای برخی افراد، در برخی شرایط موجب "توانستن" می شود و نه این كه انتظار داشته باشیم خواستن هر چیزی و هر هدفی برای هر كسی در هر شرایط می‌تواند باعث موفقیت او شود.

و حال پاسخ این سوال كه اعتقاد مطلق به این اندیشه كه" خواستن توانستن است "چه زیانی برای ما دارد؟ روشن است كه اگر از یك امر انتظار بیش از حد داشته باشیم آن امر به ضد خود تبدیل می‌شود و نه تنها سودمند نیست بلكه زیانبار‌تر نیز خواهد بود. اگر معتقد باشیم در هر زمینه و هر شرایطی خواستن ما باعث توانستن می شود ،هر چه تلاش می‌كنیم خستگی و درماندگی مان بیش‌تر می شود و در نتیجه پس از مدتی به جای انگیزه داشتن و توانمندی به فردی بی‌انگیزه و خسته و درمانده تبدیل می‌شویم كه نه تنها به آرمان‌ها نرسیده‌ایم بلكه از دستیابی به موارد معمولی و عادی نیز باز می‌مانیم و تبدیل به فردی افسرده و بی‌انگیزه خواهیم شد .پس یادمان باشد خواستن در برخی شرایط برای برخی كارها و بعضی از افراد موجب توانستن می‌شود. انتظارات بیهوده و خیالی را از خود دور كنیم.

منطقی بیندیشیم و در این راه سخت كوشانه تلاش كنیم.